Magazine van de stichting Vrienden van het Boeddhisme - archief
WELKOM TEKSTEN ARCHIEF STICHTING CONTACT LINKS ZOEKEN
Artikelen Nieuwsberichten Beschouwingen

Augustus 2014

Stichting Nederlands Boeddhistisch Archief opgericht

Na twee jaar als werkgroep van de stichting VvB te hebben gefungeerd, heeft het Nederlands Boeddhistisch Archief (NBA) op 25 juni 2014 de stap gezet naar verzelfstandiging. Als stichting kan het NBA zijn activiteiten uitbouwen en het archief verder vormgeven.

Het NBA onderzoekt hoe de geschiedenis van het boeddhisme in Nederland het beste bewaard en toegankelijk gemaakt kan worden voor belangstellenden. Naast het opbouwen van een archief onderhoudt het NBA een eigen bibliotheek. Het NBA wil de centrale wegwijzer, adviseur en bewaarder zijn van het Nederlands boeddhistisch erfgoed. Wegwijzer omdat een centraal informatiepunt van grote waarde is, adviseur vanwege het belang van goed beheer van dit erfgoed door boeddhistische groeperingen en personen, en bewaarder om te voorkomen dat waardevolle collecties verloren gaan.

De eerste jaren zal de aandacht vooral uitgaan naar het veiligstellen van historisch boeddhistisch materiaal. Eenieder die hieraan kan bijdragen, wordt van harte uitgenodigd om contact op te nemen.

Voor meer informatie: www.boeddhistischarchief.nl

Themabijeenkomst VvB over karma

Op zondagmiddag 16 november organiseert de stichting Vrienden van het Boeddhisme een themabijeenkomst over karma in het (Paviljoen bij het) Museum voor Volkenkunde in Leiden.

De middag begint – voor wie dat wil – om 13.30 uur met op het boeddhisme georiënteerde rondleidingen door het Museum, waarna vanaf 14.45 uur Erik Hoogcarspel (filosoof) en Doshin Houtman (dharmaleraar) een inleiding houden. Om 16.15 uur volgt een paneldiscussie onder leiding van Gerolf T'Hooft (uitgever).

Hoofdonderwerp van deze discussie: Is boeddhisme denkbaar zonder karmaleer?

De VvB wil zoveel mogelijk aspecten van de karmaleer belichten. Op de site verschenen al artikelen over visies op karma in de tijd van de Boeddha en in de Aziatische tradities (theravada, tibetaans boeddhisme, mahayana).

In augustus, september en oktober nog drie artikelen over westers boeddhisme en karma: Erik Hoogcarspel zet de boeddhistische karmaleer af tegen de westerse filosofie en theologie, Kees Moerbeek onderzoekt de relatie tussen karma en sociale rechtvaardigheid, en Gerolf T'Hooft inventariseert welke visies westerse boeddhisten hebben op karma.

Toegang 15 euro (10 euro voor donateurs).

Aanmelden, meer weten? E-mail secretariaat@vriendenvanboeddhisme.nl

Zomer 2014

Facebook VvB

Met vreugde geeft de stichting Vrienden van het Boeddhisme (VvB) kennis van haar nieuwe Facebookpagina, die tegelijk met deze zomereditie in de lucht is. Deze pagina zal dezelfde uitstraling hebben als onze site. Het is een informatieve ontmoetingsplaats voor iedere boeddhistische gezindte.

De pagina wordt beheerd door Moniek Zuidema en Dorine Esser, die ook het ontwikkelingswerk gedaan hebben.

Bezoek ons op Facebook!

Themabijeenkomst VvB over karma

Op zondagmiddag 16 november organiseert de stichting Vrienden van het Boeddhisme een themabijeenkomst over karma in het (Paviljoen bij het) Museum voor Volkenkunde in Leiden.

De middag begint – voor wie dat wil – om 13.30 uur met op het boeddhisme georiënteerde rondleidingen door het Museum, waarna vanaf 14.45 uur Erik Hoogcarspel en Doshin Houtman een inleiding houden. Om 16.15 uur volgt een paneldiscussie onder leiding van Gerolf T'Hooft.

Hoofdonderwerp van deze discussie: Is boeddhisme denkbaar zonder karmaleer?

De VvB wil zoveel mogelijk aspecten van de karmaleer belichten. Op de site verschenen al artikelen over visies op karma in de tijd van de Boeddha. In dit nummer worden visies op karma in de Aziatische tradities (theravada, tibetaans boeddhisme, mahayana) belicht.

In het herfstnummer volgen nog drie artikelen over westers boeddhisme en karma: Erik Hoogcarspel zet de boeddhistische karmaleer af tegen de westerse filosofie en theologie en Kees Moerbeek onderzoekt de relatie tussen karma en sociale rechtvaardigheid. Gerolf T'Hooft inventariseert welke visies westerse boeddhisten hebben op karma.

Toegang 15 euro (10 euro voor donateurs).
Aanmelden, meer weten? E-mail secretariaat@vriendenvanboeddhisme.nl

The Hidden Lamp


The Hidden Lamp
Onder de titel The Hidden Lamp verscheen eind 2013 een indrukwekkend boek met honderd koans waarin vrouwen een belangrijke rol spelen. De koans worden behandeld door honderd nog levende vrouwelijke leraren. De titel van het boek verbeeldt het feit dat de wijsheid van boeddhistische vrouwen door de eeuwen heen steeds stralend aanwezig was, maar meestal buiten zicht bleef.

Het boek gaat over koans, beknopte maar krachtige en heldere verhalen uit de zentraditie, maar overstijgt zeker het zenboeddhisme. Het gaat over boeddhistische vrouwen van alle tijden en hun praktijk. Er zitten ook bijdragen van vrouwen uit andere tradities bij. De koans zijn geordend in vier grote hoofdstukken:

I. Clapping Her Hands And Laughing: Stories of Seeking and Awakening
II. Bring Me a Mustard Seed: Being Woman
III. Why Do You Call Yourself a Woman?
IV. I Saw You Fall Down, So I'm Helping: The Path of Practice.

Aan het eind van ieder artikel worden vragen gesteld. De lezer kan die gebruiken bij haar/zijn boeddhistische praktijk. Na de introductie volgen suggesties voor het oefenen met dit boek.

De site van de VvB zal in de komende nummers aandacht besteden aan dit boek. We hebben al twee vrouwen bereid gevonden erover te schrijven. Ook van anderen zijn bijdragen over dit boek welkom, vrouwen of mannen.

F. Caplow, S. Moon (red.). The Hidden Lamp: Stories from Twenty-Five Centuries of Awakened Women. Somerville (US): Wisdom Publications, 2013. N. Fischer (voorw.), 440 p.

Michael Ritman nieuwe voorzitter BUN

Michael Ritman volgt André Kalden op als voorzitter van de BUN. De kandidatencommissie heeft hem unaniem voorgedragen. Zijn kandidatuur wordt door het voltallige BUN-bestuur gedragen.

Michael Ritman is net als BUN-bestuurder Daan Meerburg verbonden aan de Rigpa-organisatie. Om te voorkomen dat twee leden uit dezelfde sangha zitting hebben in het bestuur van de BUN, zal Meerburg zijn bestuurszetel op zeven juni – met ingang van november dit jaar - formeel ter beschikking stellen. Hij blijft nog wel namens de BUN een jaar actief met de BZI, die boeddhistische geestelijke verzorging binnen de gevangenissen verzorgt.

Ritman is DNV-gecertificeerd mediator –www.geenruzie.nl- en NMI-registermediator in Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in arbeidsmediation, zakelijke conflicten, familiebedrijven, opvolgingsproblematiek en reorganisaties. Zijn ervaring deed hij op in 25 jaar leidinggevende posities in het bedrijfsleven.

Ritman: ‘Ik heb alle mogelijke conflicten in het bedrijfsleven zelf aan den lijve meegemaakt, en ben er sterker door geworden. In de loop der jaren ben ik mij steeds meer gaan verbazen over hoe slecht er met conflicten in het bedrijfsleven omgegaan wordt. Een conflict escaleert al snel langs de lijnen van actie en reactie. Het is mijn ervaring dat mensen wel conflicten willen oplossen maar vastzitten in een patroon waardoor dat niet lukt. Ruzie maakt meer kapot dan je lief is. Dit geldt op het menselijke vlak, maar ook zakelijk gezien is het vele malen voordeliger om conflicten op te lossen dan om ze uit te vechten. Met een deskundige mediator lukt dat.’

Michael Ritman
Het was Rigpa die hem vanwege zijn bestuurlijke ervaring en boeddhistische achtergrond vroeg zich kandidaat te stellen, vertelt Ritman aan het BD. ‘Rigpa vindt het erg belangrijk dat de BUN er als algemeen aanspreekpunt is, maar ook dat dat niet vrijblijvend is en verantwoordelijkheid met zich meebrengt. Dus actief bezig zijn. Als bestuurder vind ik het belangrijk dat het boeddhisme op een goede manier in de Nederlandse samenleving kan functioneren en behandeld wordt.’ Ritman beoefent sinds 2004 het boeddhisme bij Rigpa. Het was de eerste boeddhistische sangha waar hij vanuit zijn belangstelling voor het boeddhisme kennis mee maakte en hij is er nooit meer weggegaan, vertelt hij.

Ritman: ‘Het bijzondere van het boeddhisme is dat het vaak niet antwoord op vragen geeft, maar de beoefenaar aanspoort om daar zelf mee aan de slag te gaan. Het is een proces dat niet van buitenaf komt maar vanuit de beoefenaar een visie, inzicht ontwikkelt. Als mens maar ook als mediator heeft het me helderheid opgeleverd, de dingen zien zoals ze zijn. Niet per se het bijzondere eraan maar juist het gewone. Dat is het mooie van het boeddhisme dat al 2500 jaar in ontwikkeling is. Je brengt jezelf altijd mee en hoe ga je daar mee om.’

Michael Ritman is binnen Rigpa coördinator van een team mensen dat zich met de laatste herziening van de tekst van het ‘Tibetaanse boek van leven en sterven’ van Sogyal Rinpoche bezig houdt. Ritman: ‘Toen het boek in een Nederlandse vertaling verscheen bestond Rigpa net vijf jaar en vanuit die achtergrond is het vertaald. We zijn nu twintig jaar verder en de kennis binnen het instituut over het Tibetaans boeddhisme is naargelang toegenomen. Taal verandert maar in de nieuwe uitgave komen ook wijzigingen en aanvullingen.’

Paula de Wijs en Reinier Tilanus blijven langer dan aanvankelijk toegezegd aan. Ze zijn in november 2012 op dringend verzoek van voorzitter André Kalden voor een termijn van twee jaar tot het BUN-bestuur toegetreden. Om stabiel bestuur te waarborgen heeft De Wijs nu toegezegd nog een jaar na de aanstaande ALV vicevoorzitter te willen blijven. Tilanus heeft eveneens toegezegd nog een jaar langer aan te blijven. De BUN zet in op het zoeken naar nieuwe bestuursleden, met name binnen het westers boeddhisme, de theravada- en zentraditie om de bestuurssamenstelling evenwichtig te houden.

Boeddhistisch Dagblad van 6 mei 2014

Boeddha-tattoo in Sri Lanka taboe

De Britse toeriste Naomi Coleman werd bij aankomst op het internationale vliegveld van de hoofdstad van Sri Lanka gearresteerd, vastgezet en uitgewezen. Dit meldden diverse binnen- en buitenlandse kranten in april. Politieagenten hadden op haar rechter bovenarm een tatoeage gezien van een boeddha gezeten op een lotusbloem. De 37-jarige verpleegkundige en praktiserende boeddhiste werd beschuldigd van het kwetsen van religieuze gevoelens van anderen. Tweemaal eerder was ze zonder problemen in Sri Lanka geweest en ook in andere boeddhistische landen had ze nooit problemen gehad. De tatoeage is juist een teken van respect, vindt ze, maar die mening delen de Sri Lankanen niet.

Naomi Coleman
Na het uitwijzingsbevel bracht ze een nacht door in de gevangenis en twee in een detentiecentrum, waar veiligheidscontroles uitgevoerd werden. Eenmaal terug in Engeland vertelde ze dat een lid van de ambassade en een vertegenwoordiger van de Sri Lankaanse Tourism Development Authority haar hadden opgezocht. De vertegenwoordiger betaalde haar vlucht naar huis en bood haar aan om in de toekomst naar Sri Lanka terug te vliegen voor een gratis vakantie. Blijkbaar vonden de autoriteiten het sneu dat haar vakantie verpest was, maar volgens een vriendin wil de verpleegkundige niet meer terug.

De toeriste had gewaarschuwd kunnen zijn, als ze de moeite genomen had. De site GOV.UK meldt immers expliciet: ‘…Mensen met de Britse nationaliteit is toegang tot Sri Lanka geweigerd, of kregen te maken met uitzetting, omdat ze zichtbare tatoeages van de Boeddha dragen…’

Op de website van de The Guardian is zowel begrip als onbegrip voor de toeriste te lezen. Dit bijvoorbeeld: ‘Moeilijk een kant te kiezen in deze zaak. Culturele ongevoeligheid versus religieuze intolerante. Fijn om te zien dat boeddhisten, ondanks verklaringen van het tegenovergestelde net zo irrationeel en wraakzuchtig kunnen zijn als ieder andere religie.’ Maar ook: ‘En ik dacht dat boeddhisme om niet hechten gaat. Deze Sri Lankaanse boeddhisten schijnen er behoorlijk aan gehecht te zijn dat alle andere mensen op een bepaalde manier reageren op een symbool.’

Hoe staat het met reisadviezen aan Nederlandse toeristen over Sri Lanka? Een medewerkster van Djoser mailt: ‘Ik heb dat nog niet eerder gehoord. Natuurlijk dient men zich respectvol te gedragen, bijvoorbeeld door je passend te kleden en toestemming te vragen als je een foto wilt nemen van mensen of van een heiligdom. Zo adviseren wij onze reizigers die naar Sri Lanka gaan om zich wat conservatief te kleden. Je zou toch denken dat als ze praktiserend Boeddhist is dat ze weet of zich in ieder geval informeert wat de do’s en dont’s zijn in een Boeddhistisch land.’

Navraag bij het ministerie van Buitenlandse Zaken (BUZA) levert de volgende informatie op. Met het uitbrengen van reisadviezen wil het ministerie reizigers informeren over veiligheidsrisico's in een land en hun daarmee helpen te beslissen de reis wel of niet te maken. BUZA raadpleegt daarbij diverse bronnen, bijvoorbeeld de Nederlandse vertegenwoordiging en overige EU-partners in dat land. ‘Bij het uitbrengen van deze adviezen staan zorgvuldigheid, duidelijkheid en actualiteiten voorop.’ De keuzes die de Britten maken bij het opstellen van een reisadvies zijn uitgebreider. Op dit moment heeft BUZA daarvoor niet de mogelijkheden. Misschien veranderen, omdat een ministeriële werkgroep op basis van een publieksonderzoek het reisadvies wil wijzigen.

Westerse toeristen, ook de boeddhistische hebben belang bij goede reisadviezen. Sri Lankanen met daarbij de boeddhistische clerus voorop is het namelijk ernst met de strijd tegen de respectloze manier waarop onder andere de commercie omgaat met de Boeddha. Dat is hun goed recht. Ook in april meldde de Sri Lankaanse Daily Mail dat de Mahanayake Thera de president van Sri Lanka opriep de gedrukte pers te verbieden afbeeldingen van de Boeddha te publiceren, omdat handelaren papier met deze afbeelding gebruiken om vlees en (gedroogde) vis in te verpakken. Zonder te beseffen ontheiligen ze hiermee de afbeelding van de Boeddha. President Rajapaksa zegde toe het onderwerp te bestuderen. Sommige toeristen hebben een steuntje in de rug nodig als het gaat om ‘juist handelen’, maar het behandelen van een toeriste als een crimineel is ook weer zoiets. What Would Buddha Say?

Boeddhisme en sociale rechtvaardigheid

Op 23 april 2014 begon een driedaagse conferentie over Buddhism and Social Justice, georganiseerd door de Universiteit Leiden (Buddhist Studies). Professor Jonathan Silk had wetenschappers uit de hele wereld uitgenodigd om hun onderzoek ter zake in het Paviljoen van het Rijksmuseum voor Volkenkunde te komen presenteren. Dat leverde een breed palet aan bijdragen op.

Buddhism and social justice
De presentaties vielen grofweg in drie groepen uiteen. Op de eerste dag voornamelijk pogingen om 'boeddhisme' en 'rechtvaardigheid' te definiëren. Silk hield een overkoepelend verhaal, waarover aan het eind van dit verslag meer. Claudio Cicuzza, hoogleraar religiestudies aan de Webster University in Thailand, behandelde de parallellen tussen de inzichten in de Pali-canon over rechtvaardigheid en sociale harmonie en het westerse denken over menselijke waardigheid, zoals dat in allerlei internationale verdragen is neergelegd en door Primo Levi indringend is beschreven. Paulus Kaufmann, Japanoloog aan de universiteiten van Zürich en München, zoomde in op de ethische leer van de Japanse monnik Kūkai (774-835). Daarin zit ook een visie op rechtvaardigheid; hij beschrijft de kenmerken van goede koningen en goed bestuur. Steve Collins, hoogleraar Humanities aan de Universiteit van Chicago, verkende de ideologische rol van het theravada-boeddhisme. Dit boeddhisme bestreed èn legitimeerde de macht van de koning. Het poneerde hoge normen, maar gedoogde in het belang van een stabiele sociale orde ook 'zacht geweld'. Ian Harris, hoogleraar Buddhist Studies aan het King's College in London, had het over het moderne Cambodja, in het bijzonder over de politiek invloedrijke monnik Khieu Chum (1907-1975). Deze republikein legitimeerde de omverwerping van het koningschap van Norodom Sihanoek in 1970. Christian Lammerts, hoogleraar Buddhist Studies aan Rutgers, The State University of New Jersey, bestudeert de ontwikkeling van 'boeddhistische' wetgeving in Birma tussen 1200 en 1800. Hij gaf voorbeelden van de invloed die monniken hadden op de wetgeving in die tijd en de discussies die ze onderling voerden.

Een tweede groep lezingen ging over voor idealistische boeddhisten nogal onaangename sociale kwesties. Berthe Jansen, verbonden aan het Leiden Institute for Area Studies (LIAS), stelde dat kloosters zich in het premoderne Tibet meer lieten leiden door eigenbelang en zelfbehoud dan door boeddhistische idealen als liefde en compassie. Johan Everskog, hoogleraar religiestudies aan de Southern Methodist University (Dallas), zette uiteen dat het boeddhisme zich alleen zo succesvol over de hele wereld kon verspreiden door zich 'koloniaal' te gedragen: steeds nieuwe markten veroverend en exploiterend. Nam-Lin Hur is hoogleraar Aziatische Studies aan de University of British Columbia (Canada). Hij behandelde de oorzaken van de pijnlijke rol van het Japanse zenboeddhisme ('Imperial Zen') tijdens de Japanse imperialistische oorlogsvoering van 1929-1945. Vincent Breugem, verbonden aan het Leiden Institute for Area Studies (LIAS), had het over de rol van Japanse kloosters tijdens hongersnoden in het middeleeuwse Japan. Segaki-rituelen richtten zich voornamelijk op het voeden van de 'hongerige geesten', en waren eerder functioneel in het bevestigen van de sociale orde en de ondergeschiktheid van gemarginaliseerde sociale groepen, dan gericht op het daadwerkelijk voeden van de getroffenen, al gebeurde dat ook. Thomas Kim, onderzoeker aan het Leiden Institute for Area Studies (LIAS), onthulde het bestaan van tempelslaven en monniken-grootgrondbezitters in Korea tussen de 13e en de 15e eeuw. Iselin Frydenlund (Culture Studies and Oriental Languages, University of Oslo) beschreef de wettelijke kaders van de godsdienstvrijheid in Sri Lanka, waarbinnen het boeddhisme 'gelijker' is dan de andere religies. Angst voor de bekeringsdrang van het christendom en de islam bepaalt het bestuurlijk-juridische klimaat. Jacques Leider, verbonden aan de Ecole Française d'Extrême-Orient in Parijs, gaf een zeer evenwichtig en feitelijk overzicht van geschiedenis van de strijd in Arakan (Birma) tussen boeddhistische Rakhine en moslim Rohingha's.

De derde groep lezingen ging over de houding van boeddhisten ten opzichte van het kastenstelsel. Dat leverde soms nogal specialistische boeddhologische verhandelingen op, zoals die van Vincent Eltschinger (Institut für Kultur- und Geistesgeschichte Asiens, Wien), Johanna Gruszewska (Jagiellonian University, Krakow) en Vincent Tournier (medewerker Buddhist Studies, University of London). Welke argumenten gebruikten vroege en late boeddhistisch critici van de Brahmaanse rechtvaardigingen van het kastenstelsel, en uit welke bronnen kunnen we putten? Alleen Silk trok het kastendebat breder: hij stelde dat de boeddhistische retoriek weliswaar gelijkheid tussen de kasten propageert, maar dat er uit dezelfde teksten ook diepgewortelde discriminatie tegen de 'outcasts' – degenen die niet tot een kaste behoorden – spreekt.

Jonathan Silk
Daarmee zijn we terug bij het thema van de conferentie en het overkoepelende verhaal van Silk. Wat is boeddhisme, wat is sociale rechtvaardigheid? Beide begrippen zijn niet tot één kern terug te brengen. Boeddhisme is een historisch fenomeen met vele verschijningsvormen. Er is wel enige leerstellige eenheid, maar verwar de normativiteit van bijvoorbeeld de Pali-canon niet met de historische realiteit. Sociale rechtvaardigheid is een westers begrip met vele aspecten en gradaties. Zie het gelijkheidsbeginsel: willen we absolute gelijkheid of alleen gelijke, rechtvaardige behandeling tussen ongelijken? Wordt verdelende rechtvaardigheid als maatschappelijk ideaal gezien of heeft rechtvaardigheid alleen betrekking op menselijk gedrag? Hebben we het over juridische rechtvaardigheid of over sociale rechtvaardigheid? Hoe zien we rechtvaardigheid in de toekomst: als ideaal of als utopie?

In het boeddhisme gaat het meestal om de sangha, zegt Silk. De 'maatschappij' bestaat verder niet als normatief aandachtsgebied. Sociale ongelijkheid wordt bepaald door de wet van karma. Als monniken boven samsara uitstijgen, boeken ze daarmee spirituele effecten, maar niet meteen ook sociale effecten. Een toekomstideaal zoals het Joodse, waarin de Messias pas komt als de mensen de wereld voor hem hebben klaargemaakt, bestaat in het boeddhisme niet. Het voert te ver om hier de observaties van de verschillende sprekers over dit thema op te sommen, hoe interessant ze ook zijn.

De conferentie had voornamelijk ten doel om al deze begrippen aan te scherpen. Wat mij betreft zijn er belangrijke aanzetten gedaan – al was het alleen door een aantal idealistische mystificaties over 'het' boeddhisme aan de kaak te stellen – , maar er moet nog heel wat werk verzet worden. Dat bleek ook in de slotdiscussie. De vraag wat 'het' boeddhisme historisch heeft bijgedragen aan de bevordering van sociale rechtvaardigheid kon niet beantwoord worden. Deemoedig concludeerde de vergadering dat de elementen 'vrijheid', 'mensenrechten', 'compassie', 'sociale harmonie' en 'geslacht' onvoldoende besproken waren. Met name wat betreft compassie is dat natuurlijk opmerkelijk. Hoeveel van deze wetenschappers zouden behalve de wetenschap ook een vorm van boeddhisme beoefenen? Het zou een vruchtbare combinatie zijn.

Het is te hopen dat de lezingen (tekst, samenvatting, sheets) en discussies snel toegankelijk worden gemaakt, in boekvorm of op de site van de conferentie, www.buddhismandsocialjustice.com. Ze zijn het waard.

Lente 2014

BOS start wervingsactie nieuwe 'Vrienden'

Onder het motto 'Verrijk je karma, steun de Boeddhistische Omroep' is de BOS een wervingscampagne gestart om het aantal Vrienden van de BOS te verhogen.

De campagne maakt duidelijk dat de BOS in het medialandschap een bijdrage levert met programma’s die zin en betekenis geven. Nu regering en parlement besloten hebben dat de kleine levensbeschouwelijke omroepen moeten verdwijnen, is steun hard nodig.

De campagne is gestart rond de documentaire Happiness, uitgezonden op woensdag 5 maart 2014 op Nederland 2. Happiness is op het Sundance Film Festival (Utah, USA) onderscheiden met de Cinematography Award.

Documentaire Happiness
Verrijk je Karma
Z.H. de Dalai Lama

Dalai Lama bezoekt Nederland

Z.H. de Dalai Lama, de 78-jarige geestelijk leider van de Tibetanen, komt in mei 2014 naar Nederland.

Op zondag 11 mei geeft de Dalai Lama een boeddhistische les, gevolgd door een publieke lezing in Ahoy, Rotterdam. Deze lezing, Welzijn, Wijsheid en Compassie, staat in het teken van mededogen en het ontwikkelen van ethisch besef en handelen in een seculiere wereld.

Op maandag 12 mei zal de Dalai Lama het seminar Education of the Heart bijwonen in Rotterdam. Het seminar is gericht op de educatieve sector en niet open voor publiek.

www.dalailama2014.nl/nl

Conferentie over Erik Zürcher en het Chinese boeddhisme

Van 12 tot 14 februari 2014 vond aan de Universiteit Leiden een bijzondere conferentie plaats ter ere van de in 2008 overleden sinoloog professor Erik Zürcher, die veel gezag heeft verworven met zijn onderzoek op het gebied van het Chinese boeddhisme.

Aan het begin van het congres werd in aanwezigheid van Prinses Beatrix het boek Buddhism in China; collected papers of Erik Zürcher gepresenteerd. De prinses kende de geleerde goed. Hij begeleidde haar in China tijdens een staatsbezoek.
Prof. Silk overhandigt Prinses Beatrix het boek

Het boek werd geredigeerd door de Leidse boeddholoog professor Jonathan A. Silk. Zürcher had sinds zijn promotie in 1959 op het proefschrift The Buddhist Conquest of China over dit onderwerp alleen nog losse artikelen geschreven, die nu verzameld zijn in een boek. Thema's: vroege boeddhistische teksten in China, de interactie tussen boeddhisme en taoïsme, doorwerking van het Chinese boeddhisme bij elite en volk, interacties met boeddhisten in omliggende landen, vergelijkingen tussen boeddhisme en christendom in China.

Stefano Zacchetti gaf met een uitgebreid overzicht van de betekenis van het werk van Zürcher de aftrap voor het grote aantal lezingen dat in deze drie dagen door geleerden uit de hele wereld gehouden zou worden over Zürcher en het Chinese boeddhisme.

http://hum.leiden.edu/lias/highlights/conference-chinese-buddhism.html

Religieuze diversiteit

Van oudsher waren er in China confucianisme en taoïsme, daarna kwamen boeddhisme, christendom en islam erbij als buitenlandse religies. De overheid van de Volksrepubliek China heeft deze vijf als religieuze tradities officieel erkend. Daarnaast bestaan er nog andere religies, vormen van volksgeloof en voorouderverering tot en met astrologie en waarzeggerij.

De religieuze werkelijkheid in de Volksrepubliek verschilt van die van het Westen. In dat land is religie vooral iets wat je doet, niet zozeer wat je belijdt. Religie bestaat uit een verzameling rituelen, waarvan gebleken is dat ze mensen bijvoorbeeld bescherming, geluk en kracht biedt. Hierdoor zijn religies in China ook elkaar beconcurrerende aanbieders van religieuze diensten. Zij dingen naar de gunst van religieuze consumenten. Dit alles levert een totaal ander beeld op dan naast elkaar bestaande, duidelijk afgebakende (wereld)religies. Deze realiteit plaatst religieuze elites en beleidsambtenaren van de Chinese overheid, die religiebeleid moeten ontwikkelen, voor een uitdaging.

Dr. Chau
Op 15 januari gaf de Chinese antropoloog Adam Yuet Chau aan de Vrije Universiteit een lezing over religieuze diversiteit. Hij onderscheidt vijf manieren (modaliteiten) waarop religie in China beoefend wordt. Dit zijn:

1. Discursief/tekstueel: het schrijven, lezen en bediscussiëren van religieuze teksten, en het voeren van religieuze debatten;

2. Persoonlijke cultivering: mensen die streven naar zelfcultivering en persoonlijke groei in een religieus of een spiritueel kader;

3. Liturgisch: het participeren in uitgebreide rituelen die door religieuze specialisten worden uitgevoerd, of zelfs het laten uitvoeren van die rituelen door die specialisten zonder er zelf aan deel te nemen;

4. Onmiddellijk-praktisch: het gebruik van eenvoudige religieuze rituelen om onmiddellijk resultaat te boeken (wat wij 'magie' zouden noemen);

5. Relationeel: het participeren in religieuze praktijken die gericht zijn op het in stand houden van de relaties tussen goden en mensen, de relaties met de voorouders, of de relaties van de gelovigen tot elkaar.

Tijdens de lezing ging Chau vooral in op het laten uitvoeren van rituelen door rituele specialisten. Dat is modaliteit 3. Hij besprak het voorbeeld van een huwelijk, waarbij taoïstische, boeddhistische en protestantse of katholieke religieuze dienstverleners werden besteld. Dit in de verwachting dat het bruidspaar optimaal verzekerd zou zijn van hemelse steun. De theologische achtergrond van de rituelen doet er niet toe, als het maar werkt. Net als bij andere vormen van dienstverlening is het mogelijk om van aanbieder te wisselen.

Het onderzoek van Chau is ook relevant voor ons, want op de markt van welzijn, gezondheid en geluk in onze Lage Landen heeft inmiddels het verschijnsel ‘rent a priest’ en ‘vliegende pastoors’ zijn entree gemaakt.

Winter 2013/14

Vipassana Nederland zoekt donateurs

Voorheen Maitreya Emst
De stichting meditatie- en studiecentrum ‘Vipassana Nederland’ is op zoek naar geldschieters en donateurs. Oud-bestuurslid van de stichting Harry Rijken is momenteel met de gemeente Epe in gesprek om op het terrein van de opgeheven vestiging van het Maitreya-instituut in Emst nieuwbouw te ontwikkelen, waarbinnen ook het studiecentrum als huurder een plaats zou kunnen krijgen. Rijken ontwikkelt het nieuwe centrum in Emst alleen als de plannen doorgaan.

Probleem daarbij is dat het de stichting Vipassana ontbreekt aan middelen om daarin bij te dragen. De bouw van de nieuwe locatie is geraamd op tussen de twee en drie miljoen euro.

De plannen om het studiecentrum op te richten zijn gebaseerd op de gepeilde behoefte onder theravada-leraren en -groepen, de afnemende beschikbaarheid van centra en meer concurrentie voor het huren van locaties. Nu zijn langere retraites vaak onmogelijk.

Er zijn ook voorzichtige ideeën geopperd om in of bij het centrum woonruimte te creëren voor een vaste leefgemeenschap. (http://vipassanacentrum.weebly.com/)

(Bron: Boeddhistisch Dagblad d.d. 27-10-2013)

Tempel Buddhavihara breidt uit

Wat Thai Buddhavihara in Landsmeer krijgt de beschikking over het conferentiecentrum Leeghwaterpark in Purmerend. Voor de monniken en de lekengemeenschap ontstaat zodoende meer ruimte. Er komen een grote meditatiezaal en ongeveer 40 slaapcellen. De retraites van de leerlingen van wijlen de meditatieleraar Mettavihari zullen er plaatsvinden en vermoedelijk ook de langere retraites van de Amsterdamse sangha Dhammadipa.

(Bron: Nieuwsbrief Dhammadipa)

Opheffing Mandalaschool Amsterdam

De oprichting van de eerste boeddhistische basisschool in Nederland is mislukt.
De Stichting Mandalaschool en de Stichting Vrienden van de Mandalaschool worden opgeheven. Belangrijkste redenen uit een brief van de initiatiefgroep aan ouders en andere belangstellenden:

1. De Onderwijsraad heeft een nieuw advies uitgebracht dat het makkelijker moet maken voor ouders om een school op te richten. Dit advies is echter nog niet in wetgeving omgezet.
Tot die tijd zitten we nog steeds in dezelfde patstelling als na de afwijzing van de minister van Onderwijs in 2010.

2. Ondertussen loopt onze kas langzaam leeg, vooral door bankkosten. Nieuwe inkomsten zijn er niet meer.

3. Als het advies in wetgeving wordt omgezet ligt het initiatief bij ouders en niet bij ons.

4. De ontwikkeling van het boeddhistische gedachtegoed in het onderwijs door Douwe Hoitsma gaat gestaag verder. In plaats van ons laatste geld op te maken aan bankkosten vinden wij zijn werk een betere bestemming.

5. We missen de mensen en middelen om als het nu zou kunnen, de school op te richten.
Op de website zal binnenkort een uitgebreidere toelichting verschijnen over de opheffing van de Stichting Mandalaschool en de Stichting Vrienden van de Mandalaschool. Wij danken u hartelijk voor uw steun en hopen dat deze in de toekomst toch nog vrucht zal dragen.

(http://www.mandalaschool.nl/ )

Boeddhisme in België nog geen erkende godsdienst

Om budgettaire redenen wordt het boeddhisme in België voorlopig niet als eredienst erkend, meldde minister van Justitie Annemie van Turtelboom in het parlement. België heeft naast de vrijzinnige levensbeschouwing nog zes erkende godsdiensten: de katholieke, de protestantse, de orthodoxe, de anglicaanse, de islamitische en de joodse. Het boeddhisme wacht al sinds 25 maart 2006 op een erkenning als godsdienst.

Bijna alles in de Belgische levensbeschouwelijke sector is verschillend georganiseerd. Turtelboom meent daarom dat er nieuwe criteria voor erkenning van de erediensten moeten komen op basis van het rapport van de Commissie-Magits. Deze commissie stelde in 2011 voor dat alle bedienaren van alle erediensten hetzelfde statuut, hetzelfde loon, hetzelfde pensioen en dezelfde wijze van erkenning krijgen. Met de hervormingsvoorstellen van de commissie is sindsdien nog niets gebeurd.

(Zie ook het Boeddhistisch Dagblad d.d. 25 november 2013)

(Bron: Gazet van Antwerpen d.d. 20 november 2013)

Eerste stappen BUB in de zorgsector

Op initiatief van de Boeddhistische Unie België (BUB) is op 6 november de Opleiding boeddhistische begeleider in de zorgsector gestart voor vrijwilligers die vanuit boeddhistische inspiratie actief zijn in de palliatieve zorg. Thema’s die tijdens deze training behandeld worden en waarover veel vragen worden gesteld zijn wedergeboorte, hoe ga je om met een stervende en met een gestorvene, maar ook aspecten als medicatie.

In tegenstelling tot tamelijk recentelijk in Nederland is er op een van de universiteiten in België nog geen leergang voor boeddhistische geestelijke verzorging. Deze training voor vrijwilligers is een van de eerste stappen.

(http://www.buddhism.be/nl/ )

Militant boeddhisme in Sri Lanka

Sri Lankaanse militante boeddhisten zetten de gevoelige etnische verhoudingen met de hindoeïstische Tamil- en moslimminderheden op scherp. Vier jaar na het einde van de bloedige burgeroorlog, waarbij de separatistische Tamil Tijgers werden verslagen, hebben deze radicale boeddhistische monniken het vooral voorzien op de moslimminderheid. Moslims maken 9% van de 21 miljoen mensen tellende bevolking uit.

Tot april 2013 waren er al ruim tweehonderd ‘incidenten’ van boeddhistisch geweld. De extreme boeddhisten in Sri Lanka hebben zich verenigd in de Bodu Bala Sena-strijdmacht (BBS) waar de monnik Gnanasera de scepter zwaait. Nauw verwant aan deze BBS, maar nog extremer, is de duistere Sinhala Ravaja (Singalese Boodschap). Deze groep is al lange tijd berucht vanwege geweld tegen Tamils, christenen en moslims.

Vorig jaar ontbrandde het geweld tegen Sri Lankaanse moslims doordat een dolgedraaide menigte van tweeduizend man een 50 jaar oude moskee in Dambulla bestormde, opgehitst door monniken en onder het toeziend oog van regeringstroepen. Ook eisten zij de sloop van een nabijgelegen hindoeïstische tempel. De regering was erg inschikkelijk en beloofde de moskee en de tempel te laten slopen.

Michael Jerryson, professor Religious Studies aan de Youngstown University in Ohio, wijst erop dat het religieus extremisme in Sri Lanka (en Birma) niet uit de lucht komt vallen. De militante monniken kunnen er ongestoord hun gang gaan en soms zelfs openlijk gesteund door de regeringen. Jerryson: ‘Simpel gezegd: zonder staatssteun geen extremistische monniken.’ Het ‘boeddhistische territorium’ moet worden verdedigd. ‘Staat, etniciteit en boeddhisme vallen zo samen. Het resultaat is extremistisch boeddhisme. Dat model krijgt navolging. Birma zit politiek in een overgangsfase, maar ik betwijfel of een nieuwe democratische regering in staat zal zijn de extremistische monniken te temmen. In Sri Lanka is de verwevenheid tussen de regering-Rajapakse en de radicale monniken een gegeven’, zegt Jerryson.

Dit alles verklaart ook de opvallende passiviteit van de Srilankaanse regering bij de bestrijding van geweldadige extremisme van de bhikkhu’s. Sanjana Hottatuwa, onderzoeker en hoofdredacteur van de onafhankelijke website Groundviews in Colombo: ‘Minister van Defensie Gothabaya Rajapakse, de broer van de president en de machtigste, volgens sommigen de gevaarlijkste man van het land, steunt de BBS.

Het International Peace Institute (IPI) is een aan de VN verbonden denktank in New York dat sinds 2009 regelmatig waarschuwt voor de uitbraak van transnationale religieuze conflicten in de regio. De destabilisering door extremisme is volgens het IPI niet voorbehouden aan islamitische terreurgroepen.

De antimoslimacties van de BBS-strijdmacht kunnen rekenen op steun van doorsnee Singalezen. Moslims krijgen teveel kinderen is een van de terugkerende grieven van BBS en hun extremistische 969 broeders in Birma. ‘Hun plan is om Sri Lanka binnen tien jaar islamitisch te maken’, aldus BSS op Facebook. Ook domineren moslims de economie en het internationale islamitische terrorisme is paraat om Sri Lanka binnen te vallen.

Het is belangrijk ‘een kijkje in de doctrine’ te nemen, vindt Neil DeVotta, professor Political Science aan Wake Forest University in North Carolina. ‘Je komt dan elementen tegen die je niet meteen verwacht bij boeddhisme.’ De monniken in Sri Lanka, Thailand en Birma hangen de theravada-doctrine aan. Dit beroept zich op een unieke positie, want het zou het meest zuivere boeddhisme zijn. Ook tientallen monniken uit Birma gaan jaarlijks in de leer bij de ‘zuivere’ theravada kloosterorden in Sri Lanka.

Theravada identificeert zich in Sri Lanka van oudsher met de koning (de staat) en het grondgebied. In inhoud en organisatie verschilt het veel van het Tibetaanse boeddhisme of de iets volksere mahayana-stromingen, zoals in China en Korea. Dit verschil verklaart ook waarom de smeekbede van de Dalai Lama in mei effect had. ‘De paus maakt meer indruk’, sneerde de BBS op zijn blog.

Volgens DeVotta is theravada niet de directe oorzaak van dit extremisme. Dat doet gematigde kloosterorden in Sri Lanka tekort. ‘Maar wat we nu zien is dat de doctrine, de zuiverheid van boeddhisme, is geïnfecteerd met etnisch-Singalees chauvinisme.’ Hij wijst op het centrale en dominante begrip Dhammadipa dat sterk leeft onder de Singalees-boeddhistische meerderheid en voortbouwt op theravada. Volgens dat begrip is Sri Lanka een eiland (dipa) bewoond door de zuiver boeddhistische (dhamma) Singalese gemeenschap. Kinderen groeien op met dit idee en de radicale uitleg sluit vreedzame samenleving met andere bevolkingsgroepen uit.

(Bewerkt artikel uit de Groene Amsterdammer, 31 juli 2013: Boeddhistische furie in Azië; zen en de kunst van het afslachten, door Hans van Boxtel)

Herfst 2013

BOS moet blijven!

Nu het kabinet serieuze plannen heeft om de omroepen op levensbeschouwelijke grondslag af te schaffen, hangt ook de toekomst van de Boeddhistische Omroep Stichting aan een zijden draadje. BUN en BOS entameren in nauwe afstemming activiteiten om de kansen van de BOS te vergroten. In verband daarmee lobbyen deze organisaties bij politieke partijen en parlementariërs, onderhouden ze nauw contact met andere levensbeschouwelijke omroepen en ontwikkelen ze alternatieve toekomstscenario's. Op 29 augustus interviewde het Boeddhistisch Dagblad Reinier Tilanus, bestuurslid BUN, en Marja Timmer, Voorzitter PAR, over de stand van zaken.
BUN en BOS: ‘Alles op alles zetten om te kunnen blijven uitzenden’

Hier aandacht voor twee initiatieven die ook de stichting VvB graag steunt.

Ten eerste heeft de Participatieraad (PAR) van de BOS een petitie opgesteld, te ondertekenen door de leden van de BUN.

Ten tweede is de BOS een actie gestart om het aantal vrienden te vergroten. Aanbevolen!

Zie: Steun de BOS, omroep met een hart.

Conferentie Boeddhisme en Rechtvaardigheid

Van 23-25 april 2014 organiseert de Universiteit Leiden (Boeddhisme Studies) een conferentie over boeddhisme en sociale rechtvaardigheid.
Hoe hebben van oorsprong boeddhistische landen boeddhistische ideeën over gelijkheid, redelijkheid en vrijheid vorm gegeven, doorgegeven en aangepast? Geleerden en belangstellenden zullen discussiëren over klassieke en moderne boeddhistische noties van rechtvaardigheid. Welke impliciete en expliciete boeddhistische visies bestaan er over de ideale samenleving en de rol van menselijk handelen daarin? Nadere informatie op: Buddhism & Social Justice.

Jubileum in Oostenrijk

Rangjung Yeshe Gomde Austria
In april 2013 vierde de Österreichische Buddhistische Religionsgesellschaft (ÖBR) feestelijk haar dertigjarige staatserkenning. Oostenrijk was in 1983 een van de eerste Europese landen waar het boeddhisme een dergelijke officiële erkenning ontving.

In 2013 houdt de ÖBR onder het motto 'Leven in verantwoordelijkheid' enige grote bijeenkomsten. De ÖBR verkent daarmee vormen en manieren van individuele en maatschappelijke verantwoordelijkheid voor boeddhisten. De dialoog met andere religies is daarbij belangrijk. Nadere informatie: Buddhismus in Österreich.

(Buddhismus Aktuell, 3/2013, p. 76-77)

Demontage 2.0

Alfred Weil
In het zomernummer van Buddhismus Aktuell (3/2013), het blad van de Deutsche Buddhistische Union (DBU), staat een kritische beschouwing over Stephen Batchelors Boeddhisme 2.0, waarover deze site het vorige nummer schreef.

Alfred Weil, voormalig voorzitter van de DBU en theravada-boeddhist, vindt de benadering van Batchelor tragisch en banaal. Batchelor ziet de boeddhadharma slechts als wetenschappelijk project en in verwaarloost het religieuze. Hij heeft geen vertrouwen in datgene wat een Verlichte kan leren. In plaats van het gebruiken van de Dharma als instrument voor het verruimen en omwentelen van het eigen beperkte inzicht, wordt de menselijke onwetendheid als uitgangspunt genomen om de Boeddha te corrigeren en vast te stellen wat boeddhistisch is, en wat niet.

Onze geest wordt niet aangezet tot groei, zegt Weil, maar de leringen van de Boeddha worden gekortwiekt, opdat ze in kleine mensenhoofden passen. Daarmee wordt de Boeddha vernederd. Van een verheven gestalte op eenzame hoogte wordt hij een historische figuur, weliswaar interessant en inspirerend, maar toch een kind van zijn tijd, met alle beperkingen van dien. De Boeddha is niet langer Verlicht, een wezen met een geheel eigen natuur en een te vereren voorbeeld, maar is op weg naar de status van een lifestyle icoon. Op niveau, dat wel.

(www.buddhismus-aktuell.de)

Boeddha’s tand

Diyawadana nilame met tand
In de Tempel van de tand (Sri Dalada Maligawa) van het Sri Lankaanse Kandy staat de schrijn met de legendarische tand van de historische Boeddha. Deze laatste hoofdstad van het gelijknamige Singalese koninkrijk Kandy is ook befaamd vanwege een van de oudste boeddhistische festivals. Dit Festival van de tand, de Kandy Esala Parahera, vond dit jaar plaats van 11 tot 21 augustus.

Traditie is de nachtelijke processie waarbij een replica van de tand (om diefstal van het echte exemplaar te voorkomen) door Kandy gedragen wordt. Een met lampjes versierde en opgesmukte olifant draagt op zijn rug een prachtig versierd omhulsel met daarin de replica. Het dier wordt vergezeld door andere versierde olifanten, hoogwaardigheidsbekleders, vlaggendragers, vuurspuwers, dansers, trommelaars en andere muzikanten.

Met het overlijden en Parinirvana (de complete overgang naar nirvana) van de Boeddha begon de legende en de historische strijd om de tand. Na zijn crematie zijn uit de as vier tanden en drie botten gezeefd. Over wat er precies met deze relikwieën is gebeurd bestaat discussie. Maar een van de tanden kwam terecht in Ceylon, het huidige Sri Lanka. De Chinese pelgrim Fa Hien, die Ceylon in de vijfde eeuw bezocht, beschrijft dat hij getuige was van een processie met de tand waaraan versierde olifanten deelnamen.

Als gevolg van verschillende invasies verhuisden de hoofdstad van het koninkrijk en het hof verschillende keren, de tand (Dalada) verhuisde mee. In 1560 kondigden de rooms-katholieke Portugezen vol trots aan dat ze de tand bezaten en ze vernietigden hem, maar volgens de overlevering was dit een replica. In 1545 was het relikwie naar Kandy gebracht, waar het sindsdien in de tempel Sri Dalada Maligawa vereerd wordt.

In 1815 veroverden de Engelsen het koninkrijk Kandy (1521-1815). De Dalada, die persoonlijk eigendom van de koning was, werd overgedragen aan de Maha Sangha. De gekozen Diyawadana Nilame is de hoogste lekenbewaker van de tand en organisator van het festival. Voor 1815 was deze hoogwaardigheidsbekleder een koninklijke minister.

Kandy Esala Perahera (YouTube)

Zomer 2013

Lintjes voor vertalers van de Pali-Canon

De jaarlijkse lintjesregen is deze keer ook neergedaald op de voorzitter en de secretaris-penningmeester van de stichting Vrienden van het Boeddhisme. Op vrijdag 26 april 2013 zijn prof. dr. Rob Janssen en drs. Jan de Breet benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. De eretekens werden uitgereikt door de burgemeester van hun woonplaats Oegstgeest, mevr. E.M. Timmers-van Klink, wegens hun vertaling van een fors deel van de Pali-Canon, tot dusver meer dan 5000 bladzijden. De vertalers hebben hiermee werkzaamheden van bijzondere waarde voor de Nederlandse samenleving verricht en een flinke bijdrage geleverd aan de vermaatschappelijking van het boeddhisme in Nederland, zei de burgemeester.

BUN vecht besluit CvdM aan bij rechter

De Boeddhistische Unie Nederland (BUN) laat het besluit van het Commissariaat voor de Media (CvdM), om de BUN een boete van € 2500 op te leggen en een bedrag van € 50.000 terug te vorderen, door de rechter toetsen. Dat heeft de BUN het CvdM laten weten.

Het commissariaat legde de boete op en spreekt de BUN juridisch aan omdat de Boeddhistische Omroep Stichting (BOS) in 2009 mediagelden onrechtmatig zou hebben gebruikt. De BUN heeft een delegatieovereenkomst met de boeddhistische omroep, maar het commissariaat acht de unie voor dat feit verantwoordelijk. De BUN houdt het op een boekhoudkundig probleem. Volgens de BUN zijn er door geraadpleegde accountants en juristen goede gronden aangedragen om het niet eens te zijn met uitspraken van het commissariaat op dit punt. De omstreden uitgave is gedaan voor een enquête naar de grootte en samenstelling van de achterban van de boeddhistische omroep. De leden van de Unie zijn tijdens de algemene ledenvergadering op 8 juni door het bestuur bijgepraat over de gang naar de rechter.

Het CvdM stelt de BUN aansprakelijk voor het handelen van de BOS. De Unie is formeel zendgemachtigde en heeft in een overeenkomst de feitelijke uitvoering en programmering aan de boeddhistische omroep gedelegeerd. Het CvdM veegde begin dit jaar in een uitspraak in een bezwaarprocedure het argument van de BUN van tafel, dat niet zij maar de BOS in het kader van die delegatieovereenkomst aansprakelijk was voor het besteden van het mediabudget van deze omroep.

Het CvdM vond dat door het aangaan van zo’n overeenkomst de BUN het risico had genomen de controle over het doen en laten van de BOS te verliezen en acht de BUN als zendgemachtigde verantwoordelijk voor de gang van zaken indertijd. Het commissariaat spreekt daarom de BUN aan. De BOS op haar beurt heeft de BUN gevrijwaard van elke financiële claim en schade, als deze onverhoopt door de BOS wordt veroorzaakt. Daar vloeit uit voort dat de boeddhistische omroep de unie uit eigen middelen financieel moet ontlasten op een wijze die de instemming van het CvdM heeft.

Volgens BUN en BOS is er geen sprake van dat de uitvoering van de beslissing van het CvdM vergaande en organisatorische consequenties zal hebben voor deze organisaties. (http://www.boeddhisme.nl/nieuws.html)

(Boeddhistisch Dagblad d.d. 2 mei 2013)

Dharmales Niko sensei over de kwestie Rients Ritskes

Rients Ritskes
Op internet (het Boeddhistisch Dagblad en andere sites) woedden dit voorjaar verhitte discussies over de zogeheten kwestie Ritskes.

Eerst kondigde Rients Ritskes, stichter van zen.nl, aan dat hij ging breken met de Japanse school waarin hij is opgeleid.

Ron Sinnige, woordvoerder van Ritskes' voormalige Japanse zenmeester, stelde vervolgens dat Ritskes titelfraude heeft gepleegd en daarmee veel geld heeft verdiend. Zijn Japanse zenmeester heeft hem – anders dan Ritskes beweert – nooit geautoriseerd als zenleraar. Ritskes heeft slechts korte tijd in Japanse kloosters doorgebracht.

Volgens zen.nl is er weinig meer aan de hand dan dat men met steun van alle betrokkenen is begonnen met een moderne, onafhankelijke vertolking van de Japanse Rinzai-traditie.

De voorzitter van de Boeddhistische Unie Nederland (BUN) probeerde te bemiddelen, maar was daarin niet erg succesvol.

Wij citeren hier met instemming de dharmales die Nico Tydeman, geestelijk leider van het Zen Centrum Amsterdam, op 14 mei over deze kwestie gaf.

Nico Tydeman
1. Ik heb/wil geen bemoeienis met andere sanghas. De sanghas in Nederland zijn onafhankelijk van elkaar werkzaam. Ik aanvaard a priori elke leraar en elke gemeenschap die zich zegt te baseren op de Boeddha-Dharma. Ik onthoud mij van kritiek, al wil ik zoveel mogelijk bereid zijn naar kritische stemmen jegens mij en onze sangha te luisteren. Ik heb met enkele leraren een vriendschappelijke relatie. Wij zijn geïnteresseerd in het werk van elkaar en wisselen graag ervaringen uit. Er zijn daarnaast sanghas waarvan ik geen idee heb hoe zij functioneren. En ik hoef dat ook niet te weten.

2. Van de kwestie Rients Ritskes heb ik vernomen in het Boeddhistisch Dagblad. Verder vind ik dit een zaak tussen Rients en zijn leraar en tussen Rients en zijn leerlingen.

3. In zake ‘autorisatie’ dient een leraar duidelijk te zijn. Niet alleen omwille van papieren documenten, maar vooral om wat je zelf als training hebt doorgemaakt. Als leraar onderricht je op basis van de tijd die je zelf als leerling hebt doorgebracht.

4. De zentraditie kent de mogelijkheid van formele transmissie. Dit is een esoterische aangelegenheid. Het speelt zich uitsluitend af tussen leraar en leerling. Officieel is daar niemand getuige van. De documenten worden geacht niet in het openbaar getoond te worden. Ze zijn uitdrukking van het vertrouwen van deze leraar in deze leerling, zodanig dat de leerling op eigen gezag en onder eigen verantwoordelijkheid de traditie voort kan zetten. Ze zijn niet bedoeld om mee te zwaaien als bewijs van kennis, inzicht of verlichting. De Dharma is niet een kwestie van bewijsvoering, noch van argumentatie. Zelfs wanneer ik deze papieren heb, begint het leraarschap pas te leven als er iemand komt die vraagt om onderricht. Niet eerder. Ik kan zelf niemand vragen om mijn leerling te worden. Daartoe ontbreekt elke uiterlijke grond. En de innerlijke grond wordt meestal pas herkend als het vertrouwen tussen beiden enigszins gegroeid is. Een leerling kan een leraar kiezen. Een leraar wacht af wie komt. En komt er niemand dan heeft de leraar pech gehad.

5. De Dharma is ongeschonden en vrij. Aldus is de Dharma tot mij gekomen. De Dharma is niet afhankelijk van het gedrag van mijn leraar. En dat kan bij onethisch gedrag tot pijnlijke situaties leiden. De Dharma, die ik onderricht, is niet afhankelijk van mijn gedrag, al wil ik mij wel fatsoenlijk gedragen: ik sta niet boven de wet en ik heb jukai ontvangen; daar ben ik op aanspreekbaar. De Dharma is ook niet afhankelijk van wat anderen beweren, Godzijdank. Bevrijding, wat de Boeddha in het zicht stelde met de Dharma – zou in al die gevallen niet mogelijk zijn.

6. Omdat de Dharma vrij is kan iedereen zich op de Dharma beroepen en een lineage beginnen. Al zullen de traditionele scholen hier weinig waardering voor hebben. De leraar zit in het hart en de ogen van de leerling. Daarom ben ik verantwoordelijk voor mijn training onder Genpo Roshi. Ik heb hem gekozen als mijn leraar. En daarmee draag ik ook de last van zeer onaangename situaties die rond mijn leraar ontstaan zijn. Maar hij is wel mijn leraar. Hij heeft mij de Dharma onderwezen. Ik kan mij voorstellen dat leerlingen van Rients zich nu afvragen: zijn ze bij hem omdat hij een autorisatie zegt te hebben of omdat zij iets in hem zien? Ik heb begrepen dat er velen zijn die veel van Rients geleerd hebben en nog steeds leren. Uiteraard kan men een voorkeur hebben voor een geautoriseerde leraar en met deze verwachting naar Rients zijn gegaan. Telkens als zich iets voordoet waardoor ik mij als leerling teleurgesteld voel of omdat de leraar niet voldoet aan mijn verwachtingen, dan is dit een goede gelegenheid voor onderzoek: wat zoek ik bij deze leraar of wat heb ik nog te zoeken?

7. Er is geen ‘Nederlands’ Boeddhisme. Er zijn vele vormen van Dharma beoefening. Er is geen ‘kerkenraad’ die beslist over leerstelligheid en er is geen inquisitie aangesteld ter bestrijding van ketterijen. De BUN is er vanwege de overheid die met één instantie wil overleggen in omroepzaken en pastorale aangelegenheden. De BUN heeft daarmee wel een probleem: hoe sanghas die zich melden te beoordelen op boeddhistische grondslag? Onder andere hiervoor heeft de BUN een adviesraad van leraren in het leven geroepen. Die dus met hetzelfde probleem zit…

8. Wat de discussie op internet betreft: ik meng me hier niet in. Dit is een persoonlijke keuze. Het staat een ieder vrij te zeggen wat hij/zij wil. Wel denk ik dat het advies van de Boeddha: vriendelijk taalgebruik en de wens een heilzame bijdrage te leveren een wijze raadgeving is.

(Dharmales naar aanleiding van de kwestie Rients Ritskes)

Nederlands eerste permanente vipassanacentrum

Als de financiering rondkomt, krijgt boeddhistisch Nederland een eerste en permanent Vipassana Meditatie- en Studiecentrum. Het bestuur van de eigendomsstichting van de initiatiefnemers heeft het oog laten vallen op het klooster Huize Loreto in Lievelde. Lievelde is een van de kerkdorpen van de gemeente Oost Gelre in de Achterhoek. Het dorp telt rond de 1500 inwoners. Vanwege de terugloop in roepingen en de vergrijzing van de bewoners is het klooster in juli 2011 gesloten. De stichting onderhandelt met de paters Maristen over de aankoop.

De initiatiefnemers, onder wie de meditatieleraren Mettavihari, Jotika Hermsen (Sangha Metta) en Dingeman Boot (Stichting Inzichts Meditatie) willen al jaren zo’n centrum oprichten. In dat centrum kunnen het hele jaar retraites gehouden worden. Onder andere Henk Barendregt, Doshin Houtman, Guus Went en Henk van Voorst hebben hierover al eerder hun ideeën en wensen aangegeven. Sangha Metta kwam drie jaar geleden in contact met Harry Rijken, die betrokken was bij oprichting boeddhistische projecten in Nederland. Daaronder waren het Nijmeegse Jewel Hearten het Maitreya Instituut in Loenen. Rijken wil zich ook in te zetten voor dit vipassana-meditatie- en studiecentrum.

Er zijn het afgelopen jaar veel besprekingen geweest over het opzetten van zo’n centrum in Nederland. Conclusie was steeds dat dit alleen haalbaar is als de wens in ‘vipassana Nederland’ breed gedragen wordt. Vorig jaar september was er in Lievelde een bijeenkomst van vipassanaleraren en -yogi’s die unaniem hun instemming en akkoord gaven aan de oprichting zo’n centrum in Nederland. Volgens de initiatiefnemers is het te vergelijken met bekende Aziatische meditatiecentra en Westerse centra. Lievelde is een van de kerkdorpen van de gemeente Oost Gelre in de Achterhoek. Het dorp telt rond de 1500 inwoners.

(Boeddhistisch Dagblad, 2 maart 2013)

Zen Peacemakers Lage Landen opgericht

Frank De Waele sensei
Begin juni is de Zen Peacemakers Lage Landen opgericht. Spirit Holder is Frank De Waele sensei, dharmaopvolger van Bernie Glassman roshi en leraar van Zen Sangha, een zenboeddhistische gemeenschap in België die geaffilieerd is met de Zen Peacemakers Sangha (ZPS).

De ZPS is in 1994 ontstaan uit een sociaal geëngageerde boeddhistische gemeenschap die sinds de jaren tachtig groeide rond de Amerikaanse zenmeester Bernie Glassman. De laatste jaren is de ZPS een virtuele organisatie geworden met een uitgebreid netwerk van meer dan tachtig geaffilieerde groepen of cirkels, die de visie en inspiratie van een sociaal geëngageerd boeddhisme mee willen vormgeven. De Zen Peacemakers zijn vertegenwoordigd in vijf werelddelen en veertien landen. De afgelopen jaren hebben duizenden mensen deelgenomen aan de Auschwitz Bearing Witness Retreats en aan de verschillende straatretraites die over de hele wereld plaatsvinden.

Zen Peacemakers Lage Landen (ZPS LL) willen zich organiseren als een plaatselijke ZPS-Circle die zich richt zich op Nederland en België. Binnenkort gaat de website www.zenpeacemakers.nl online. De Zen Peacemakers zullen zich in samenwerking met andere levensbeschouwingen inzetten als vrijwilliger, bijvoorbeeld in de zorg voor stervenden en het werken met gevangenen en daklozen, en in de zorg voor het milieu.

Door middel van bijeenkomsten met luistercirkels en andere groepsactiviteiten ondersteunen zij elkaar bij hun werk.


Bernie Glassman
De Zen Peacemakers willen de drie volgende leefintenties (tenets) belichamen, zoals die door Bernie Glassman geformuleerd zijn:

     1.  niet-weten: de bereidheid tot openheid naar de eigen ervaring (niet meteen invullingen en verklaringen zoeken). Het opgeven van vaste ideeën over het zelf en het universum (not-knowing);
     2.  erkennen wat is: getuigenis afleggen van het leed en de schoonheid van het leven. De ogen openen, de ogen niet sluiten (bearing witness);
     3.  liefdevolle actie: vanuit een open houding van niet-weten de moed hebben om te erkennen wat is en van daaruit liefdevolle handelingen te laten bloeien (loving action).
Deze drie principes worden toegepast in leven, werk en beoefening.

De eerste Zen Peacemakers Lage Landen gaan hun geloften ontvangen op een straatretraite in Brussel van 10-14 september 2013. De straatretraite staat ook open voor niet-leden.

(Nadere informatie: info@petrahubbeling.com en www.zensangha.be)

André van der Braak gewoon hoogleraar en erkend leraar

André van der Braak
Het College van Bestuur van de VU heeft besloten om de bijzondere leerstoel van prof. dr. André van der Braak met ingang van 1 mei 2013 om te zetten naar een gewone leerstoel (omvang 0,8 fte). Sinds 1 januari 2012 bekleedt André van der Braak namens de Stichting Pierson Filosofie de bijzondere leerstoel 'boeddhistische filosofie in dialoog met andere tradities' (omvang 0,2 fte) aan de Faculteit der Godgeleerdheid.

Eind mei heeft André van der Braak van zijn leraar Ton Lathouwers (Maha Karuna Chan) transmissie ontvangen. Daarmee is hij erkend leraar in de Chantraditie. Hij is als zenleraar verbonden aan Zen Centrum Amsterdam. Sensei? (http://zenamsterdam.nl/nieuws)   (Het Verre Oosten in het Westen)

(Persbericht VU, 15 april 2013)

Fundamentele goedheid: de droom van Han de Wit

In het Boeddhisme bestaat een legende over het koninkrijk Shambhala en zijn koning Suchandra, die een leerling van de Boeddha was. Shambhala was een verlichte samenleving. Ze was gebaseerd op principes, die de fundamentele goedheid van mensen wekt en bevordert. De maatschappelijke taak van de koning was deze principes levend te houden.

Deze principes waren niet gebaseerd op een maatschappelijke theorie of ideologie, maar op een heel persoonlijke en tegelijk universele menselijke ervaring. Dit is de ervaring dat wij ten diepste goedwillende wezens zijn. We willen van ons leven en onze samenlevingsverbanden iets maken. Het ervaren van dat verlangen in onszelf wordt in Shambhala de ervaring van fundamentele goedheid genoemd. Die ervaring is van alle tijden en alle culturen. Ze is de vitaliteit van onszelf en van èlke cultuur. Maar als dit verlangen in de greep raakt van kortzichtigheid, vooroordelen en andere vormen van verwarring en blindheid, kan het tot de meest destructieve daden leiden. Diep wantrouwen ontstaat dan tegenover onze fundamentele goedheid.

Maar hoe gaat een samenleving eruit zien, die door wantrouwen en twijfel aan de goede gezindheid van anderen (en van onszelf!) wordt gevormd? Heeft zij toekomst? Misschien dat we onze eigen fundamentele goedheid soms nog wel vertrouwen, maar of die goedheid ook bij anderen aanwezig is… En dat wantrouwen hebben die anderen weer tegenover ons! Wantrouwen maakt dat mensen zich niet met elkaar willen of durven te verbinden. Ze zullen niet meer willen samenleven en samenwerken met anderen. Dat betekent dat een samenleving – op welk niveau dan ook, van gezin tot maatschappij – uiteenvalt en desintegreert tot ‘ieder voor zich en God voor ons allen’.

Han de Wit
Mijn droom voor ons land is, dat we onder de koning Willem Alexander onze fundamentele goedheid bij onszelf en bij anderen steeds meer leren te ontdekken en te vertrouwen. En dat we deze ervaring als grondprincipe gebruiken voor de manier waarop we onze samenleving vormgeven.

Aldus de droom van Han de Wit. Er zijn al meer dan 500 steunbetuigingen binnen, genoeg om hem in het nationale droomboek te krijgen dat op 5 september 2013 zal worden aangeboden aan het nieuwe koningspaar.

Lente 2013

Nederlands Boeddhistisch Archief startklaar

De werkgroep Nederlands Boeddhistisch Archief (NBA) van de Stichting VvB sluit dit voorjaar een voorbereidingsperiode van ruim een jaar af.

De missie van het NBA is zorg dragen voor het Nederlands boeddhistisch erfgoed. Het NBA streeft ernaar om rond 2017 de centrale wegwijzer, adviseur en bewaarder te zijn van dit erfgoed. Wegwijzer omdat – gegeven de spreiding van de relevante collecties over vele archieven, bibliotheken, boeddhistische groeperingen en personen – een centraal informatiepunt van groot belang is. Adviseur vanwege het belang van goed beheer van dit erfgoed door boeddhistische groeperingen en personen. Bewaarder om te voorkomen dat waardevolle collecties verloren gaan en vanwege het belang van de opbouw van een Nederlands Boeddhistisch Archief naast andere archieven, documentatiecentra en bibliotheken.

Het oprichten van een Nederlands Boeddhistisch Archief bevordert de mogelijkheden van bestudering van het boeddhisme in Nederland.

BUN aansprakelijk voor BOS

De Boeddhistische Unie Nederland, koepel van boeddhistische organisaties waarvan ook de Stichting Vrienden van het Boeddhisme lid is, is in 2009 door het Commissariaat voor de Media (CvM) juridisch aangesproken op een vermeende onrechtmatige uitgave van de Boeddhistische Omroep Stichting. Het ging om geld, besteed aan kwalitatief en kwantitatief onderzoek naar het boeddhisme in Nederland.

Op 19 maart jl. verwierp het CvM het bezwaar dat BUN en BOS hadden aangetekend. Dit juridische verweer was mede gestoeld op de bestaande delegatieovereenkomst tussen BUN en BOS, die een dergelijke aansprakelijkheid zou tegenhouden. Het heeft dus niet mogen baten. Binnen zes weken moet de BUN een terugvordering van 50.000 euro en een boete van 2500 euro ophoesten, of in beroep gaan. Een moeilijke keus.

Ook het bestuur van de Stichting VvB beraadt zich op de ontstane situatie. Financieel staat de BUN er niet best voor. Dat kan ook de Stichting raken. De delegatieovereenkomst staat ter discussie. De voorzitter van de BUN, André Kalden, ziet echter ook kansen. Eind maart schreef hij in een Nieuwsbrief aan de leden:

“Aan de pessimisten onder ons zou ik willen meegeven dat het goed is het gebrokene in een glas te zien, maar dat er ook altijd weer nieuwe glazen zijn om uit te drinken. Zoals aangekondigd in mijn vorige nieuwsbrief, buigt het huidige, vernieuwde, BUN-bestuur zich samen met het huidige, vernieuwde, BOS-bestuur met open vizier over de relatie BUN-BOS en de daarmee samenhangende verantwoordelijkheden van de BUN. Het dispuut met het CvM is daarbij alleen maar behulpzaam.”

Dutch Studies on South Asia, Tibet and Classical Southeast Asia

'Vierhonderd jaar onderzoek Zuid-Azië en Tibet binnen handbereik' kopte het Boeddhistisch Dagblad op 12 maart. Het artikel gaat over de website Dutch Studies on South Asia, Tibet and classical Southeast Asia, die in februari online is gegaan.

Deze website brengt het onderzoek in kaart dat is gedaan door Nederlanders die vanaf de 17e eeuw Zuid-Azië en Tibet hebben bezocht en bestudeerd. Onderzoek met betrekking tot Zuidoost-Azië wordt opgenomen voor zover het de invloedssfeer van de Zuid-Aziatische cultuur betreft.

De Stichting Vrienden van het Boeddhisme meldt met trots dat ook de boeken en artikelen van Rob Janssen en Jan de Breet, voorzitter en secretaris/penningmeester, op deze website staan.

BoeddhaMagazine vernieuwd

Na een roerige tijd – faillissement, doorstart, nieuwe redactie – is het lentenummer 2013 van deze aloude boeddhistische periodiek verschenen. In de jaren zestig heette het Saddharma, daarna Kwartaalblad Boeddhisme, toen Vorm&Leegte, en nu alweer een paar jaar BoeddhaMagazine. Het is 'toegankelijker en nog leesbaarder, zonder aan inhoud en diepgang in te boeten', schrijft Gertjan Mulder, de gasthoofdredacteur van het kwartaal.

Klopt dat? Het heeft er alle schijn van. Aan het thema, kunst en cultuur, wordt veel aandacht besteed. Interessante interviews met zenleraar Maurice Knegtel en kunstenaar Louwrien Wijers, een artikel over iconografie van Bert van Baar, een stukje over Babeth vanLoo met als titel Boeddhistische Omroep als sociale sculptuur, zelfs een aantal columns gaan over kunst.

Het is een opluchting. Geen Happinezisering. Ook ethiek komt aan de orde. Zelfs de vaste rubrieken over boeddhabasics, werk, favoriete soetra en leer en praktijk zijn er nog. Er zijn nu meer rubrieken, lijkt het: wetenschap, economie, wereld, enz.

De vormgeving is strakker en – inderdaad – overzichtelijker dan voorheen.

De volgende gastredacteur is Nico Tydeman. Dan is het thema de relatie leraar-leerling in de verschillende tradities. We zijn benieuwd.

Lama Karta: eenvoud en wijsheid

Het boeddhistische boegbeeld van België, Lama Karta, is op 23 februari jl. overleden in een ziekenhuis in Leuven. Hij was de zeer geliefde spirituele leider van de Tibetaanse instituten in Schoten, Huy, Brussel en Cadzand (Zeeuws-Vlaanderen). Hij werd 53 jaar.

Lama Karta werd geboren uit Tibetaanse ouders in India. Na zijn opleiding in het klooster van Kalu Rinpoche bij Darjeeling (West-Bengalen) werd hij op 23-jarige leeftijd uitgezonden naar het Kagyu-centrum in Montchardon (Frankrijk). Sinds 1987 verbleef hij in België.

De lama’s en het bestuur van het Tibetaanse instituut Yeunten Ling in Huy, waar hij woonde, zeiden in een verklaring na zijn overlijden: ‘Gedurende een kwart eeuw leidde de lama de instituten van onze mandala op een verstandige en warme wijze. Hij heeft in hoge mate bijgedragen aan de integratie van het boeddhisme in onze samenleving.’

Hij schreef en groot aantal boeken en maakte als zanger een cd met de titel Tibetan Chants, Buddhist Meditation. Zijn wegbereider in België, Frans Goetghebeur, heeft een Inleiding tot het boeddhisme door Lama Karta vertaald waarin diens eenvoud en wijsheid duidelijk naar voren komen. Hier volgen enkele citaten.

  •   ‘De reden van de telkens terugkerende ervaringen van lijden, ontevredenheid en frustraties ligt in onze zoektocht naar een werkelijkheid die stabiel, vast, definitief en eeuwig is, terwijl die gewoon niet bestaat. Aangezien de fenomenen voortkomen uit interrelaties, zullen ze onvermijdelijk ooit worden ontbonden.'
  •  'Het boeddhisme biedt twee wegen tot spirituele ontplooiing. De eerste is van filosofische aard en spreekt in termen van reflectie en analyse. Het is een methode die personen met een wetenschappelijke geest aantrekt.
De tweede weg kunnen we religieus noemen Hij is onvermijdelijk gebaseerd op vertrouwen, devotie en gebed. Religie beoefenen zonder vertrouwen, zo wordt gezegd, is als willen lopen zonder benen of willen zien zonder ogen.
Beide wegen vullen elkaar aan: studeren zonder mediteren is als iemand die zonder armen een berg wil beklimmen; mediteren zonder studeren is als een blinde die in een weidse open vlakte rondloopt.'