Magazine van de stichting Vrienden van het Boeddhisme - 15 december 2016
WELKOM TEKSTEN ARCHIEF STICHTING CONTACT LINKS ZOEKEN
Artikelen Nieuwsberichten Beschouwingen

Brad Warner over God

Een lezing in Belfast, Noord-Ierland

In hoofdstuk 19 van zijn boek There is no God and he is always with you (2013) schrijft Soto-zen-monnik, punk-bassist en leraar Brad Warner over zijn bezoek aan Belfast, Noord-Ierland. Hij hield er een lezing in Bookfinders, een boekwinkel vlakbij de universiteit.

Brad Warner
oorafgaand aan de vertaalde passage hieronder schrijft hij dat velen het pad van zen gekozen hebben om God af te wijzen, of om aan hem te ontkomen. Voor velen is het een probleem als ze beginnen in te zien dat God en religie niet helemaal afwezig zijn in zen. Voor sommigen komt dit als een schok en anderen reageren woedend als God opduikt in een boeddhistische context. Aan hen is een religie zonder God beloofd, waar haalt Brad Warner het lef dan vandaan om met God op de proppen te komen? Eén van Warner’s gastheren stelde hem tijdens de lezing de volgende vraag.

‘Er is iets wat ik me altijd afvraag wanneer mensen het woord spiritueel gebruiken. Het is een vaag woord. Ik denk dat in het algemeen wordt aangenomen dat de meesten met een christelijke achtergrond zeggen dat er een geest bestaat. We hebben een geest. God is een geest. Er bestaat een geest van vriendelijkheid. Alle geesten zullen verbonden worden. Er zit iets in al die bagage. Maar wat betekent het begrip werkelijk?’

‘Het is een belangrijk onderwerp als het gaat om het boeddhistische concept van God. Kijk nu eens om je heen. Er zijn verschillende soorten objecten in je omgeving. Misschien is er een tafel, of een stoel, of een raam, of een dronkenlap die onwel wordt aan de andere kant van de metrocoupé, terwijl jij dit boek leest. De reden dat je in staat bent dit te herkennen als op zichzelf staande entiteiten komt omdat er boven in je hoofd een brein bestaat dat allerlei complexe activiteiten onderneemt om zaken van elkaar te onderscheiden. Het doet dit zodanig dat je op een effectieve manier je weg in de wereld kunt vinden.

Maar op grond van hedendaags wetenschappelijk onderzoek weten we dat op een bepaald niveau deze scheiding bezwijkt. In het rijk van het microscopisch kleine vervaagt het verschil tussen de dronkenlap en de zitplaats in de metro. Dronkenlap en zitplaats zijn in essentie van hetzelfde spul gemaakt. In boeddhistische termen zijn ze allebei manifestaties van een verbonden onderliggende werkelijkheid, die sommigen stoutmoedig God noemen. Maar die kant gaan we nog niet op.

Zoals ik eerder gezegd heb, denk ik dat het meest basale verschil dat ons brein maakt het verschil is tussen stoffelijk en onstoffelijk, tussen geest en materie. We moeten dit onderscheid wel maken, omdat we in staat moeten zijn het doorslaggevende verschil te zien tussen werkelijke objecten in de wereld buiten ons, en de dingen die we verzinnen of waarover we denken.

Zoals ik zei, vermoed ik dat het voor het bewuste deel van het menselijk brein het onmogelijk is deze barrière te overschrijden. Het kan geprogrammeerd zijn om dit niet te kunnen. De gevolgen van het niet in staat zijn te onderscheiden wat werkelijk is en wat niet, zijn rampzalig. De meesten van ons hebben mensen ontmoet bij wie dat onderscheid is afgebroken. Soms breekt het tijdelijk af als gevolg van de effecten van drugs, speciaal psychedelica. Soms is de afbraak blijvend als gevolg van hersenziektes. In elk geval, het is bijna onmogelijk om met iemand om te gaan die geen onderscheid kan maken tussen wat werkelijk is en wat hij verzint dat werkelijk is.

Onderdeel van het meditatieve pad is echter, onszelf geleidelijk toe te staan vertrouwd te raken met het gegeven dat vorm en leegte eigenlijk hetzelfde zijn. Dit moet heel langzaam gebeuren, anders kunnen de gevolgen rampzalig zijn.

Als we tot de ontdekking komen dat we de barrière oversteken voordat we in staat zijn alle gevolgen daarvan te overzien, dan zouden we in nog grotere problemen kunnen belanden dan wanneer we de barrière niet oversteken. Dit is een van de redenen waarom ik in mijn hele loopbaan als schrijver en monnik een constante strijd voer tegen mensen, die het publiek allerlei plannen aansmeren om ze snel tot verlichting te brengen. Wat er gebeurt als je de waarheid voor je ziet wanneer je er gereed voor bent, dan zie je dat dit geen verlichting is. Het is wat men gewoonlijk een psychose noemt.

Veel psychotische mensen zijn ervan overtuigd dat zij de lagen van de werkelijkheid diepgaander begrijpen dan gewone mensen. En ik denk dat zij in sommige gevallen gelijk hebben. Maar zij hebben deze diepere lagen van de werkelijkheid bereikt voordat zij het evenwicht bereikten dat het mogelijk maakt om hun weg te vinden door de algemeen geaccepteerde illusies die menselijke wezens met elkaar delen.

Ik heb het eerder gezegd, en zeg het nog eens, omdat het zeer belangrijk is. De meeste godsdiensten gaan uit van de vooronderstelling dat de spirituele kant van de werkelijkheid de waarheid is, terwijl materie een onwerkelijke illusie is, of op zijn best veel minder belangrijk is dan het spirituele. Onze ware natuur, zeggen ze, is onze spirituele natuur. We zijn geesten in een stoffelijke wereld. God is dan de opperste geest. De stoffelijke wereld is verwaarloosbaar op zijn gunstigst, of bestaat zelfs niet. Ik denk dat dit is wat mensen bedoelen wanneer zij het woord spiritueel gebruiken.

Maar de boeddhistische visie is dat God noch geest, noch materie is. Geest en materie zijn manifestaties van God. God is echter noch het een noch het ander. Hij kan niet ingeperkt worden op deze manier.

Misschien ligt de oplossing van de problemen die we met elkaar hebben in dit vertrouwen in het onbekende en het onbegrijpelijke. Als we het allemaal erover eens zijn dat niemand werkelijk weet wat God eigenlijk is, dan kunnen we misschien stoppen met het vechten over wat we indenken dat God is.’ (km)  

Bronnen
Warner, B. There is no God and he is always with you. Novato (Cal.): New World Library, 2013, pp 162-164
Is there a God, Brad the Bunny (Brad Warner)
Brad Warner on Faith in Zen Buddhism‬





Terug naar Artikelen